सिगारेबास

AI generated photo झर्रा क्षेत्री र खत्री: वीरता र वंशको इतिहास, नेपालको पहाडी भूभाग र कर्णालीको प्राचीन सिञ्जा साम्राज्यबाट उदाएको खस–आर्य समाज ऐतिहासिक रूपमा निकै घतलाग्दो, गतिशील र व्यवस्थित रहेको छ। सनातन हिन्दू वर्ण व्यवस्था र वि.सं. १९१० मा जंगबहादुर राणाले जारी गरेको पहिलो मुलुकी ऐनको कानुनी जगलाई हेर्ने हो भने नेपाली क्षेत्री समुदायभित्र रगतको शुद्धता, कार्यविभाजन र सामाजिक मर्यादाका आधारमा दुईवटा स्पष्ट

सिंहदरबारको सुट र गरिबको रित्तो भुट: ग्यासको कालोबजारी कि राज्यको लाचारी ? "हुने खानेलाई मात्र होइन, हुँदा खानेलाई पनि बाँच्न चुल्हो त बल्नै पर्छ।" ने पाली समाजमा एउटा सनातन तर आजका दिनमा निकै कारुणिक भनाइ छ— "हुने खानेलाई मात्र होइन, हुँदा खानेलाई पनि बाँच्न चुल्हो त बल्नै पर्छ।" घरको भान्सा र चुल्हो केवल हाम्रो पेट भर्ने चौको मात्र होइन, यो त हरेक नेपाली परिवारको आँसु, हाँसो, आत्मीयता र तातो अमूर्त माया साट्ने एउटा पवित्र मन्दिर हो भन्दा फरक पर्दैन। बिहान आँखा खोल्ने बित्तिकै चियाको कित्ली बसाल्नेदेखि बेलुका थाकेर घर फर्किएपछि थालमा तातो गाँस टक्र्याउनेसम्मको अनन्य सहारा बनेको छ— एलपी ग्यास । तर, केही समयदेखि यही खाना पकाउने ग्यास नेपाली सर्वसाधारणका लागि केवल आगो बाल्ने इन्धन मात्र रहेन, बरु यो त मानसिक सास्ती, आर्थिक डकैती र राज्यको चरम लाचारी तथा कमजोरीको एउटा अमिलो स्वादमा परिणत भएको छ। सिंहदरबारको घुम्ने कुर्सीमा बस्नेहरूका लागि त केवल एउटा तथ्याङ्क मात्र होला...

मरुभूमिको जागीर: जहाँ पैसा पलायो, नेपालमा परिवार हरायो; एक समय यस्तो थियो, जब हाम्रा गाउले बस्तीहरू केवल भूगोलका टुक्राहरू थिएनन्; ती त मानबिय आत्मीयता, संस्कार र परमपराका जीवन्त सम्बन्धहरूको सुन्दर फूलबारी थिए। बिहानै लालुपाते,सुनाखरी जस्ता फुल फुल्ने पहाडी खोँचहरूमा भालेको पहिलो डाँकोसँगै ब्युँझने

  तनावदेखि डिप्रेसनसम्मको यात्रा र यसबाट मुक्ति: एक वैश्विक दृष्टिकोणः आजको विश्व आधुनिक प्रविधिको सञ्जालले अत्यधिक गिजोलिएको छ, जहाँ मानिसहरू भौतिक रूपमा नजिक तर मानसिक रूपमा टाढा भइरहेका छन। २४सै घण्टा अत्यधिक गतिकासाथ दौडिरहेको यो संसारमा एउटा यस्तो अदृश्य तत्त्व छ जसले संसारको जुनसुकै कुनामा बस्ने, जुनसुकै बर्गका मानिसलाई पनि उत्तिकै पिरोलिरहेको छ। त्यो हो– मानसिक तनाव (Stress)। तनाव केवल एउटा व्यक्तिगत समस्या मात्र होइन, यो अहिले विश्वव्यापी रूपमा फैलिएको मानव चेतनाको एक ठूलो चुनौती समेत हो। १. चिकित्सा विज्ञानको भाषामा तनाव र यसको सुरुवातः चिकित्सा विज्ञानको भाषामा तनावलाई 'होमियोस्टेसिसको अवरोध' (Disruption of Homeostasis) भनिन्छ। हाम्रो शरीरले आफ्नो भित्री वातावरणलाई सन्तुलनमा राख्ने प्रक्रियालाई 'होमियोस्टेसिस' भनिन्छ, र बाह्य वा मानसिक चापले गर्दा जब यो सन्तुलन बिग्रिन्छ, तब शरीरमा तनाव उत्पन्न हुन्छ। चिकित्साको भाषामा यसलाई 'साइकोलोजिकल स्ट्रेस' (Psychological Stress) वा 'फिजियोलोजिकल रे...

💔 झोलासँगै खसेका आँसु: लघुवित्तका 'रोबोट' कर्मचारी र सञ्चालकले बुझ्नुपर्ने सत्य बि हान राम्ररी उज्यालो नहुँदै मोबाइलमा अलार्म बज्छ। दिनभरिको दौडानले थाकेको शरीर, कामको सोचाइले अनिदो आँखा र भोलिपल्टको 'कलेक्सन' (किस्ता संकलन) को मानसिक बोझले थिचिएका एकजना लघुवित्तका कर्मचारी ओछ्यानबाट उठ्छन्। उनी नुवाइधुवाइ गरेर ऐना हेर्छन्, तर ऐनामा आफ्नो अनुहार होइन, संस्थाले दिएको 'टार्गेट' को भूत देख्छन्। आफैँले बनाएको चियाको सुस्कीसँगै आमाको अनुहार सम्झिन्छन्, जसले 'बाबु, आज त समयमै घर आउँछस नि?' भनेर सोधेकी थिइन्। तर उनीसँग जवाफ हुँदैन। लघुवित्तको जागिरमा निस्किने समय निश्चित हुन्छ, फर्किने समय केवल भाग्यमा भर पर्छ। आज लघुवित्त क्षेत्रमा एउटा गम्भीर प्रश्न उब्जिएको छ— यहाँ कर्मचारीहरू किन टिक्दैनन्? किन हरेक महिना सयौँ युवाहरू यो जागिर छोडेर रुँदै गाउँ फर्किन्छन् र खाडीको तातो बालुवामा ...

श्राद्ध संस्कार: पौराणिक विश्वास र वैज्ञानिक दृष्टिकोण, सनातन हिन्दू धर्म र संस्कृतिमा, मानवीय संस्कारको विशेष स्थान र महत्व छ। व्यक्तिको जन्मदेखि मृत्युसम्म, र मृत्युपछि पनि, 'श्राद्ध' एक अत्यन्तै संवेदनशील र पवित्र संस्कार हो।

      तनहुँको लुकेको गहना (रक गार्डेन) घाङ्च ल्हुम: १. परिचय नेपाल प्राकृतिक रूपमा विविध, जैविक सम्पदाको धनि, सांस्कृतिक समृद्धि र धार्मिक सहिष्णुताको एउटा जीवन्त सङ्ग्रहालय हो। यहाँका कुना–कन्दरामा यस्ता अनेकौं आश्चर्य र गन्तव्यहरू लुकेर रहेका छन्, जसले मानिसको मनलाई मन्त्रमुग्ध बनाउँछन। यस्तै मध्येको एउटा अलौकिक, मनमोहक र अचम्मको पर्यटकीय गन्तव्य हो— तनहुँ जिल्लाको भिमाद नगरपालिका वडा नं.९, मोहरिया मा अवस्थित पथ्थरको बगैंचा (Rock Garden) । स्थानीय मगर भाषामा 'घाङ्च ल्हुम' (नेपालीमा 'अग्लो ढुङ्गा') भनिने यस स्थानले प्रकृतिप्रेमी, पर्यटक र अनुसन्धानकर्ताहरूलाई आजकल निकै लोभ्याइरहेको छ। हरियालीले छाएक डाँडाहरूको बिच चुचुरोमा अवस्थित यि विशाल र अनौठा प्राकृतिक ढुङ्गाका आकृतिहरूले यस ठाउँलाई कुनै काल्पनिक संसार वा कलात्मक ढुङ्गे महल जस्तो देखाइ रहेको छ। २. अवस्थिति र ढुङ्गाको कलात्मक बगैँचा यो तनहुँ जिल्ला आफैंमा प्राकृतिक सौन्दर्य र ऐतिहासिक धरोहरले भरिपूर्ण ठाउँ हो। ऐतिहासिक भिमाद बजारबाट किरव ६ किलोमिटरको...